Hembrynkysy an Gernowyon

“Crossing the Tamar” Donald MacLeod

Pup bledhen seyth warn ugans mys Metheven ny a wra cofhe hembrynkysy an tervans AD1497, pan wruk kernowyon keskerdhes dhe Loundres hag y whruk metya hardygras uthek ena dhyworth lufyow Myghtern Henry Tudor. An vledhen ma ny a vynnas perthy cof yth esa hembrynkysy an Gernowyon moy yn AD1497. Ny a vynnas cafos bewgraf ber anedha, trelyans dhe Gernewek, hag aga ry yn wharfos Facebook.

Ny a wra breder hynwyn an hembrynkysy erel dos ha bos gwelys yn scryf attainder pan Myghtern Henry dalghennys aga possession yn Mys Genver, 1504. [1]  Hem yu redya, yn ran:

Bedhueugh ow corhemmyn scryf synsys testen gul rag prof a gam hag attainder a dus eghen, gans towl certan ha rak tro certan gansa, a wruk proffya a-rak arluth Myghtern yn seneth y’n ur ma, y’n tenor a dhe:

John Trevysall a Vadron, yn pow Kernow, den-jentyl, William Antron a Antron yn pow keth sam, den jentyl,  Ralph Retallak a Golumb yn pow keth sam, yeman, Richard Burlas a Wenn yn pow keth sam, yeman, Thomas Polgrene a Bolgrene yn pow keth sam, yeman, John Rosewarne a Rosewarne yn pow keth sam, yeman, John Alyn a Stoke Climsland yn pow keth sam, yeman, William Ham a Stoke Climsland yn pow keth sam, yeman, [hag hynwyn erel dhyworth le ajy dhe Gernow] gans gweres a sojetys eghen ha drok, ha lostleverys yn fals-gwas, ynnys ha hembroncas dredha, dos warbarth yn nyver bras ha lu, ow tewlel mernans ha dyswryans an dheu a’n mygthern agan arleth myghtern ha’n bryntynsys oll an tyr ma, ha’n domhel a’n gwlascor keth sam, yn le y hanow Blackheath, y’n plu Greenwich, y’n conteth Kent, dhe 22 Metheven, an deugans bledhen a regnya moya bryntyn [1497], Y’n ur-na hag ena yth esa ow mynnys gorra aga towl moya fals-gwas ha spytys yn gwryans, gul y honen yn aray batel y’n pras yn arvow, tollys ha deryvys bresel, contraryus a’n devar a’ga lelder, ha ry batel erbyn agan arluth myghtern leverys, py plas, gans dader ha cumyas dhe dew ollgallosek, y o er, tryghys, scullyas ha fethys gans lu myghtern, gelwys ena gans gras-ef ha moya costyans, ha nebes tus a wryk gorra yn mernans.

Gans lyes ran lavar, an scryf degemerys assentya; “An Myghtern a wra y mynnes” yn mys Genver 1504, mes nebes tylu henwys ena a wruk cafos dewetha gyvyans dhyworth Myghtern Henry. Lyes tus ma yu aswon scant, mes ynsy ynweth dyndyl “hanow hep powes, ha bry fast ha prest”

Gans cleves-re fros, studhyansoryon a wruk settys fyn dhe pyth yllys-y cafos warlinen. Pyth a wra sewya yu sewyans. Hem yu pyth yllyns-y cafos yn termyn a-yllyr ha ny a vynsa grassa puponen magly rag y gweres yn studhyans, trelyans, ha formya fylmys ber yn Kernewek tuchya’n hembrynkysy an Gernowyon!

[1] https://www.british-history.ac.uk/no-series/parliament-rolls-medieval/january-1504?fbclid=IwAR0dH5eorM4A5jEebdS67UK9dUqrnFnk_wZwtrDF5dMh3s0hxQCal3pyTSo

Share this post

Leave a Reply