Un Hembrynkyas a’n Sordyans – Myghal Josef An Gof a Geverne

St Keverne Statues
Ymach a Myghal Josef An Gof ha Thomas Flamank

Manylyon bewnans Mighal Josef yw scant. Ev o dyworth renkas uvel hag awos y fowt a rychys, nyns eus meur a govadow skrifys gesys lemmyn. Fentynnyow scrifys a’n oos na ny dhisqweth saw y vos gov dyworth Lannaghevran. An titel ‘An Gov’ neb a sew y hanow, yw y greft yn sempel. Dres an bledhynnyow, an titel na a dheuth ha bos hanow teylu kernewek ‘Angove’. Kyn nag esa adhyskans na rychys dhodho, dell esa dh’y genhembrenkyas Thomas Flamank – laghyas a Vosvena- yn y blu, kemeneth vyghanna ha moy kevrennys, den a vri lowr o ev.

Ny wodhon ni travyth a-dro dh’y deylu. Heb mar yth o ev mab dhe nebonan ha martesen demedhys. Neb unn kovadh an blu (mil, pymp kans ha pymp warn ugens) a dhiskwedh bos hwath tri den henwys An Goff po Engoff ena, neb eth bledhen warn ugens wosa an eksekutyans. Martesen mebyon po noyens ens?

An poblans a Lannaghevran y’n dydhyow na o a-dro dhe dhew kans ha peswar gour warn ugens, brassa rann anedha arvethys yn ameth ha pyskessa. Nyns esa balweyth yn pluw Lannaghevran vytholl. Gelfornow kepar ha’n huny Mighal Josef o cres bewnans an dreveglos. Res o dhe bubonan y usya rag gwruthyl hag ewnhe an daffar a res rag’ga ober.

Dhe dhiwedh an pymthegves cansvledhen, yth esa meur a ober rag nowedhy eglos Lannaghevran ha, martesen, arvedhys o Mighal Joseph rag gwitha lymm an toulys menweyth.

Y hyllir desevos meur a glapp orth tan an wovel.

Dell hevel, ev a wrug kerdhes a-hys agan hynsow, pyskessa y’n mor, gormola y’n eglos hag omlowenhe an gwelyow mar aswonys genen hedhyw.

Ny wodhon mar qwrug ev ynia gwerin an bluw po mars o ev dewisys avel hembrenkyas, mes ni a wor ev dhe dhiberthi yn mis Me po Metheven y’n vledhen mil, peswar cans seytek ha peswar ugens dhe dhalleth an keskerdh hir dhe Londres, ow cuntel holyoryon a-hys an fordh, rag govenegy an myghtern. Martesen ev a wre gwruthyl po ewnhe an toulys hag arvow sempel degys gans an werin.

Res yw kemeres campollow scrifys a-dro dhodho gans rach, henn a greg war an scrifor ha fatel vynnir ev dhe hevel – erbynner wordhi po muskok, y wriansow a gows rag y honan.

Yn sertan, yth esa ganso gallos dhe wul lelder yn y holyoryon. Yth o ev nebonan dhe estemya rag Kernowyon hag y vammyeth o yn lycklod Kernewek. Ev a ylli kewsel yn freth gans an re a gewsi Kernewek yn kynsa ha, martesen, yn unnik. Dell hevel, nyns ens i rout, mes dooth ha skoodhys yn ta gans an dus y’n tylleryow tremenys war an fordh.

Mighal Josef o hardh ha determys yn sur. Herwydh skrifer yn sita Londres: An rebels a spenas an nos yn prederi meur, rag neb anedha tybyans dhe dhos bys y’n myghtern rag hebkor yn-dann y dregeredh ha gras yn tien, mes yth esa dhe’n gov brys conter.

Wosa bos dalghennys, ny wrug ev hockya. Herwydh an Great Chronicles, ev a dheuth:

“ow marghogeth a-dryv gwithyas an myghtern, an gof gwiskys yn jerkyn a wynn ha gwyrdh – liwyow an myghtern – hag a borthas cher da hag a gewsis mar hardh dhe’n bobel dell wrug ev orth rydhses.”

Whath pan o ev ledys war-tu ha Tyburn rag executyans euthyk, yth esa ev ow postya yndellma:

“dhe gavos hanow anhedhek, ha gerda fast hag anvarwel.”

Scryfys gans Karen Richards, Ystoryor Lanheveran, hag a wruk trelyans ha fylmya gans Esther Johns

Share this post

Leave a Reply